Recruiter in-house là người làm tuyển dụng cho chính công ty trả lương mình; recruiter agency làm ở công ty dịch vụ tuyển dụng, tuyển người cho nhiều doanh nghiệp khách hàng và được đo bằng doanh số dịch vụ. Cùng là tìm và chọn người, nhưng hai bên khác nhau ở người mình phục vụ, cách mình được đánh giá, nhịp làm việc hằng ngày và kỹ năng được mài nhiều nhất.
Nhiều người vào nghề tuyển dụng mà không biết đang chọn bên nào, rồi sau một năm thấy mệt mà không rõ vì sao. Bài này so sánh hai mô hình theo từng tiêu chí, tả một tuần điển hình ở mỗi bên, nói AI đang làm thay đổi hai bên thế nào, và đưa ra vài câu hỏi để bạn tự chọn.
Hai mô hình vận hành ra sao
Ở mô hình in-house, bộ phận tuyển dụng là một phần của phòng nhân sự hoặc đứng riêng trong các tập đoàn lớn. Khách hàng của bạn là các trưởng bộ phận trong công ty. Bạn hiểu sâu văn hoá, quy trình, cơ cấu lương của một nơi, và chịu trách nhiệm cho chất lượng người tuyển vào trong thời gian dài vì sẽ gặp lại họ ở hành lang mỗi ngày.
Ở mô hình agency, công ty dịch vụ tuyển dụng ký hợp đồng với doanh nghiệp để tìm người cho một hay nhiều vị trí. Phí dịch vụ thường được tính khi giới thiệu thành công, theo các cách khác nhau tuỳ hợp đồng, và có điều khoản thay thế nếu người được giới thiệu nghỉ sớm. Người làm agency thường vừa phải tìm khách hàng doanh nghiệp, vừa phải tìm ứng viên, vừa phải cạnh tranh với các agency khác cùng nhận một vị trí.
Ngoài hai mô hình chính còn có những dạng lai: chuyên viên tuyển dụng làm theo hợp đồng ngắn hạn cho một doanh nghiệp, đội tuyển dụng thuê ngoài trọn quy trình, hay người tự làm độc lập. Nhưng hiểu rõ hai đầu in-house và agency là đủ để định vị phần lớn công việc trong ngành.
So sánh theo từng tiêu chí
Bảng dưới là xu hướng chung, từng công ty cụ thể có thể khác. Không có bên nào tốt hơn tuyệt đối; mỗi bên hợp với một kiểu người và một giai đoạn sự nghiệp.
| Tiêu chí | In-house | Agency |
|---|---|---|
| Người bạn phục vụ | Các trưởng bộ phận trong một công ty | Nhiều doanh nghiệp khách hàng, mỗi nơi một văn hoá |
| Cách được đánh giá | Vị trí lấp đúng hạn, người qua thử việc, chi phí tuyển, mức hài lòng của bộ phận | Doanh số dịch vụ, số ca giới thiệu thành công, số khách hàng mới |
| Cấu trúc thu nhập | Thường là lương ổn định, thưởng theo kết quả chung | Thường có phần thưởng theo doanh số, dao động nhiều hơn theo tháng |
| Số vị trí cùng lúc | Tuỳ quy mô, gắn với kế hoạch của một công ty | Có thể nhiều, ở nhiều ngành, thay đổi nhanh |
| Quan hệ với ứng viên | Gặp lại họ sau khi tuyển, chịu trách nhiệm lâu dài | Giữ mạng lưới ứng viên lâu năm, có thể giới thiệu một người nhiều lần |
| Kỹ năng được mài nhiều nhất | Hiểu sâu một tổ chức, phối hợp nội bộ, xây quy trình | Bán hàng, tìm người chủ động, đàm phán, chịu áp lực doanh số |
| Rủi ro hay gặp | Bị coi là bộ phận hành chính, phải chiều theo yêu cầu thiếu thực tế | Áp lực số, dễ đẩy hồ sơ nhanh hơn mức nên làm |
Điểm dễ bị bỏ qua là quan hệ với ứng viên. Người làm in-house sống chung với hậu quả tuyển sai, nên thường thận trọng. Người làm agency giỏi lại có lợi thế là giữ quan hệ với một ứng viên qua nhiều năm và nhiều lần đổi việc, miễn là luôn trung thực với họ.
Một tuần làm in-house trông thế nào
Đầu tuần là các cuộc họp nhận yêu cầu. Trưởng bộ phận nói về vị trí mới, bạn hỏi lại vì sao cần, người cũ nghỉ vì sao, ngân sách đã duyệt chưa. Ở công ty có quy trình tốt, không có phiếu yêu cầu tuyển được duyệt thì bạn chưa đăng tin.
Giữa tuần là phỏng vấn và điều phối. Sắp lịch cho nhiều người phỏng vấn trong công ty, nhắc người chấm điểm gửi nhận xét, giữ cho quy trình không bị treo vì một quản lý đi công tác. Phần điều phối này chiếm thời gian hơn người ngoài tưởng.
Cuối tuần là báo cáo và cải tiến. Cập nhật tiến độ từng vị trí, đề xuất sửa những khâu chậm, làm việc với bộ phận truyền thông về hình ảnh tuyển dụng của công ty, phối hợp với đồng nghiệp lo hội nhập để chuyển giao người mới.
Việc ít người kể. Người làm in-house thường là người nói "không" hay "chưa" với chính đồng nghiệp: chưa tuyển khi chưa rõ việc, không đưa yêu cầu giới tính vào tin, không bỏ qua bước kiểm tham chiếu vì gấp. Uy tín nội bộ là thứ bạn cần xây từ những lần nói "không" có lý do.
Một tuần làm agency trông thế nào
Tìm khách hàng song song với tìm ứng viên. Ở nhiều công ty dịch vụ, người làm tuyển dụng tự tìm doanh nghiệp có nhu cầu, gọi điện giới thiệu dịch vụ, gửi đề xuất. Ở một số nơi khác, việc tìm khách tách cho bộ phận kinh doanh và bạn chỉ lo phần tìm người.
Chạy đua thời gian. Khi một vị trí được giao cho nhiều agency cùng lúc, ai giới thiệu được ứng viên phù hợp trước thường có lợi thế. Điều này tạo áp lực gửi hồ sơ nhanh, và cũng là chỗ người làm nghề phải giữ nguyên tắc: chỉ gửi hồ sơ khi ứng viên đã đồng ý cho gửi tới đúng công ty đó.
Làm trung gian hai chiều. Bạn truyền đạt yêu cầu của doanh nghiệp cho ứng viên và phản hồi của ứng viên cho doanh nghiệp, kể cả những điều khó nghe như mức đãi ngộ không cạnh tranh. Agency giỏi được khách hàng nể vì dám nói thật, không chỉ vì gửi nhiều hồ sơ.
Theo dõi sau khi người được nhận việc. Thời gian bảo hành ứng viên là lúc agency giữ liên lạc với cả hai bên để phát hiện sớm vấn đề. Đây cũng là phần dễ bị bỏ quên khi doanh số tháng mới đã đến.
AI đang làm thay đổi hai bên thế nào
Cả hai mô hình đều dùng AI cho phần soạn chữ và tổng hợp, nhưng tác động không giống nhau.
- Bên in-house: phần việc hành chính như soạn mô tả công việc, sắp lịch, gửi thư ngày càng tự động, nên giá trị của người làm in-house dịch chuyển sang tư vấn cho quản lý về cách tuyển, kiểm sự công bằng của quy trình và xây hình ảnh nhà tuyển dụng.
- Bên agency: tìm hồ sơ và soạn tin tiếp cận nhanh hơn, nên lợi thế chỉ dựa vào tốc độ đẩy hồ sơ giảm dần. Khách hàng sẽ trả tiền cho thứ họ khó tự làm: tiếp cận người giỏi đang không tìm việc, hiểu thị trường một ngành hẹp, đánh giá kỹ trước khi giới thiệu.
- Rủi ro chung: tin nhắn tiếp cận soạn hàng loạt bằng AI dễ trở thành thư rác, làm ứng viên giỏi chán ngấy cả nghề. Tin cá nhân hoá thật, ngắn, nói rõ vì sao bạn liên hệ đúng người này, vẫn hiệu quả hơn trăm tin na ná nhau.
- Dữ liệu ứng viên: ở cả hai bên, hồ sơ ứng viên là dữ liệu cá nhân. Dán vào công cụ AI phải theo quy định của công ty, che thông tin nhận diện, và với agency còn phải theo thoả thuận với khách hàng về bảo mật.
Người làm tuyển dụng nào cũng nên tự hỏi phần việc của mình hôm nay có bao nhiêu là thứ AI sắp làm được, và chủ động chuyển dần sang phần còn lại.
Chuyển từ bên này sang bên kia
Đi từ agency sang in-house là hướng khá phổ biến. Lợi thế bạn mang theo là kỹ năng tìm người chủ động, chịu áp lực, hiểu thị trường nhiều ngành. Điều cần học thêm là kiên nhẫn với quy trình nội bộ, chấp nhận rằng một vị trí có thể chờ duyệt ngân sách vài tuần, và làm việc với những đồng nghiệp không coi tuyển dụng là ưu tiên của họ.
Đi từ in-house sang agency ít gặp hơn nhưng không hiếm, thường ở người muốn thu nhập gắn chặt với kết quả hoặc muốn chuyên sâu một ngành. Điều cần chuẩn bị là kỹ năng bán dịch vụ, thói quen chịu nhiều lời từ chối từ cả doanh nghiệp lẫn ứng viên, và kỷ luật quản lý nhiều đầu việc cùng lúc.
Dù đi hướng nào, có hai điều không mang theo được: dữ liệu ứng viên và thông tin nội bộ của nơi cũ. Danh sách ứng viên, hồ sơ, thông tin lương của khách hàng hay công ty cũ không phải tài sản cá nhân. Mang theo vừa vi phạm thoả thuận bảo mật và quy định về dữ liệu cá nhân, vừa làm mất uy tín ngay ở nơi mới. Thứ bạn mang theo được là kỹ năng và các mối quan hệ được người ta tự nguyện giữ với bạn.
Năm câu hỏi để tự chọn bên phù hợp
Trả lời thật lòng năm câu dưới đây, ghi ra giấy, rồi đọc lại sau một tuần. Mẫu câu trả lời lặp lại sẽ cho thấy bạn hợp bên nào hơn.
- Bạn thấy hứng thú khi hiểu thật sâu một tổ chức, hay khi được tiếp xúc nhiều ngành, nhiều công ty khác nhau?
- Thu nhập dao động theo tháng làm bạn lo lắng hay thấy có động lực?
- Bạn có thích gọi điện cho người lạ để giới thiệu dịch vụ, chịu được nhiều lần bị từ chối trong một buổi sáng không?
- Bạn muốn chịu trách nhiệm cho người mình tuyển trong nhiều năm, hay muốn chuyển sang vị trí tiếp theo khi người đó đã nhận việc?
- Bạn học nhanh nhất khi có quy trình rõ ràng để làm theo, hay khi tự xoay xở với mục tiêu số?
Nếu các câu trả lời nghiêng về hiểu sâu, ổn định, trách nhiệm lâu dài, in-house có lẽ hợp hơn. Nếu nghiêng về đa dạng, cạnh tranh, kết quả nhanh, agency có lẽ hợp hơn. Nhiều người làm tuyển dụng lâu năm đã thử cả hai, và chính trải nghiệm hai phía làm họ hiểu nghề toàn diện hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mới ra trường nên làm tuyển dụng in-house hay agency?
Không có câu trả lời chung. Agency thường cho người mới tiếp xúc nhiều ứng viên và nhiều ngành trong thời gian ngắn, học nhanh nhưng áp lực cao. In-house ở công ty có quy trình tốt giúp học bài bản và ổn định hơn. Nên chọn nơi có người kèm cặp tử tế hơn là chọn theo mô hình.
Agency có được thu phí của ứng viên không?
Mô hình phổ biến trong tuyển dụng cho doanh nghiệp là doanh nghiệp trả phí dịch vụ, ứng viên không trả. Các hoạt động dịch vụ việc làm có quy định riêng về các khoản được thu, nên kiểm văn bản hiện hành. Người làm nghề tử tế không đặt ra khoản phí nào với ứng viên khi giới thiệu việc.
Làm in-house có cần kỹ năng bán hàng không?
Có, nhưng ở dạng khác. Bạn "bán" vị trí cho ứng viên giỏi đang có lựa chọn khác, và "bán" ý tưởng cải tiến quy trình cho quản lý trong công ty. Không cần gọi điện tìm khách như agency, nhưng cần khả năng thuyết phục dựa trên lý lẽ và số liệu.
Có thể vừa làm in-house vừa nhận giới thiệu ứng viên cho agency khác không?
Thường là không nên. Việc này dễ tạo xung đột lợi ích, nhất là khi ứng viên bạn gặp qua công việc ở công ty lại được giới thiệu sang nơi khác. Hợp đồng lao động và nội quy nhiều công ty có điều khoản về việc này. Nếu muốn làm thêm, hỏi rõ công ty và đọc kỹ hợp đồng trước.
AI có làm agency mất việc không?
AI làm giảm giá trị của những việc dễ như tìm hồ sơ công khai và gửi tin hàng loạt. Agency chỉ sống bằng những việc đó sẽ khó khăn. Agency hiểu sâu một ngành, có mạng lưới người giỏi tin tưởng mình và đánh giá kỹ trước khi giới thiệu vẫn có chỗ đứng, vì đó là thứ doanh nghiệp khó tự làm.
Kinh nghiệm agency có được nhà tuyển dụng in-house đánh giá cao không?
Thường được đánh giá cao ở khả năng tìm người chủ động, chịu áp lực và hiểu thị trường. Điều nhà tuyển dụng in-house hay hỏi thêm là bạn có kiên nhẫn với quy trình nội bộ, có quan tâm đến chất lượng người tuyển sau khi nhận việc, và có giữ nguyên tắc bảo mật dữ liệu hay không.